Op pad met Ellen

Hembrugterrein - mysterieus terrein verrast

In de jaren ’80 fietste ik als kind met mijn vader regelmatig een rondje langs de hekken rondom het mysterieuze Hembrugterrein aan het Noordzeekanaal. Daar gebeurde iets wat heel geheimzinnig en bijzonder was. Het militaire terrein werd streng bewaakt en niemand kwam er zomaar in. Het waren spannende fietstochtjes.

Voor niet-Zaankanters: heel even terug in de geschiedenis

Op het bosrijke Hembrugterrein werden van 1895 tot 2003 munitie en wapens gemaakt voor het Nederlandse leger in gebouwen verspreid over het terrein. Dankzij de ligging, achter de verdedigingslinie van de Stelling van Amsterdam, kon de fabriek het leger voorzien van wapens en munitie. Het terrein werd zwaar beveiligd. Na de sluiting in 2003 raakte het terrein in verval. Vanaf 2011 werden er stappen gezet in de ontwikkeling van het gebied en in 2014 mocht publiek voor de eerste keer in de geschiedenis een kijkje nemen achter de hekken.

Anno 2019

De Hembrug fietstochtjes met mijn vader zal ik nooit vergeten. Ik ben dan ook heel benieuwd wat er nu te zien en te doen is op het Hembrugterrein. Inmiddels is een groot aantal van de vijftig rijks- en gemeentemonumenten gerenoveerd. In een deel van deze industriële  gebouwen werken ondernemers en creatievelingen.

Er zijn winkels, zoals woonwinkel Flinders,  je kunt er heerlijk eten en drinken en op het terrein worden evenementen en festivals georganiseerd. Er wordt al weer uitgekeken naar een festival zoals het LINDA.festival, het Happinez Festival en natuurlijk Hembrug Happening. De 5e editie van dit laatste festival staat voor 1 september as. op de agenda!

De geheimen van Hembrug

Ben je nieuwsgierig naar de geschiedenis van het terrein dat is het Hembrug Museum een aanrader. Het openlucht museum is gevestigd in twee transformatorhuisjes aan het begin van het terrein en kun je iedere dag gratis bezichtigen. Het museum maakt onderdeel uit van het Zaans Museum dat ook rondleidingen organiseert voor wie echt alle geheimen van het terrein wil ontdekken.

Cadeaus en (Big) Art voor iedereen

Vlakbij het Hembrug Museum vind je Artzaanstad in een markant gebouw. Je kent ze vast nog wel van de Speeldoos, de Zaanse kunstuitleen. Je kunt hier altijd even binnen lopen om rond te kijken. Ook zonder kunst te lenen, de cadeauwinkel van Artzaanstad is namelijk echt heel leuk en is er eentje om te onthouden!

Ze organiseren regelmatig mooie exposities. Heel bijzonder wordt BIG ART in september 2019. Van 12 t/m 15 september wordt het industriële Hembrugterrein voor vier dagen ingenomen door meer dan zeventig XL-kunstwerken van hedendaagse kunstenaars en ontwerpers. Een unieke mix van monumentale schilderijen en tekeningen, grote sculpturen, grote foto's en enorme installaties van veelgeprezen namen en opkomende talenten. 

Eten en drinken

Helemaal onbekend is het terrein mij niet want Lab-44 is toch wel één van mijn favoriete Zaanse restaurants. Het pand van Lab-44 was vroeger in gebruik als laboratorium voor de munitiefabriek en is prachtig gerestaureerd. Of het nou voor lunch of diner is, je kunt er heerlijk eten en ik kom er graag. In een oud transformatorhuisje vind je BIND, beroemd om de lekkere tosti’s en slow koffie. In de oude kogelfabriek aan het Noordzeekanaal, waar je ook museum Het HEM vindt, kun je genieten van een acht-gangen diner in het net geopende restaurant Europa.

Museum of Humanity: indrukwekkend

De Zaanse fotograaf Ruben Timman portretteerde wereldwijd duizenden mensen, vaak in een door oorlog of ramp getroffen gebied. De portretten worden in het Museum of Humanity in groot formaat tentoongesteld. De combinatie van het oude pand met de bijzondere lichtval, de prachtige portretten en het verhaal achter de portretten maken indruk. Heel bijzonder. Het museum is op vrijdag, zaterdag en zondag open. Voor de toegang betaal je wat je zelf wilt.

Het Hem: XL cultuurhuis

Het Hembrugterrein heeft mij verrast! Wat een geweldige plek is dit. Eentje om vaker terug te komen, dat is één ding wat zeker is. Sinds juni is in de oude kogelfabriek Het HEM geopend. In dit splinternieuwe museum zijn wisselende exposities te zien maar er is ook een bibliotheek, studio en ruimte voor muziek en film. Bij mooi weer is aan het terras en de buitenbar aan het Noordzeekanaal geopend waar je kunt genieten van het uitzicht over het water en de passerende boten.

 

Op pad met Ellen - voor bijzondere plekjes hoef je niet ver weg

Ellen Groenveld neemt ons op deze pagina maandelijks mee naar een bijzonder mooi, leuk of lekker plekje in de Zaanstreek. Zij is reisblogger voor online reis- en inspiratieplatform 'Bijzonder Plekje', freelance lifestyle redacteur voor Motorboot Magazine en verantwoordelijk voor de social media bij Dekker Watersport in Zaandam.

Ik woon in de Zaanstreek en samen met mijn gezin ben ik vaak op het water te vinden met onze zeilboot en sloep. Voor 'Bijzonder Plekje' ga ik regelmatig op reis naar het buitenland en kom ik op mooie plekken. Maar, voor bijzondere plekken en een vakantiegevoel hoef je niet altijd ver weg te gaan. Sterker nog: ik ben een enorme fan van de Zaanstreek en laat je graag zien hoe mooi, leuk en bijzonder mijn streek is.

Hieronder haar eerdere bijdragen.

Dagje waterpret - Zaans Zomeren

De beste plek voor warme zomerdagen is natuurlijk op of aan het water! De Jagersplas, het Twiske en de vele terrasjes aan de Zaan: ook in de Zaanstreek kun je prima terecht deze zomer!

Watersport en vogels: het Wormer- en Jisperveld

In het noorden van de Zaanstreek ligt het Wormer- en Jisperveld. In dit veenweidegebied vind je ondiepe slootjes, uitgestrekte weilanden en honderden eilandjes. Weet je dat dit één de belangrijkste vogelgebieden van Europa is? Bijna alle weidevogels die in Nederland voorkomen, broeden hier. Een paradijs dus voor vogelspotters maar ook een hele fijne plek voor verfrissende zomerse activiteiten op het water. Wil je het veld gaan ontdekken, dan tip ik je graag deze adresjes!

Ravotten met water

Niks leuker dan lekker kliederen met water op een warme dag! Bij de waterspeelplaats van Bezoekerscentrum de Poelboerderij in Wormer weet je zeker dat kinderen zich urenlang vermaken met de bootjes, het vullen van emmers en bedienen van de hijskraan op de loskade. Er zijn picknicktafels en tijdens de openingstijden van de Poelboerderij kun je er terecht voor koffie, thee, iets fris of een ijsje. Een prima plek dus, ook voor volwassenen! Mooi meegenomen is dat kinderen tijdens het spetteren en spatteren op een speelse manier een beeld van het waterbeheer in de omgeving. De toegang tot de waterspeelplaats is gratis. Leuk om te weten, bij de Poelboerderij kun je ook terecht voor het vieren van kinderfeestjes.

Kanoën, suppen en waterfietsen in Wormer

Op één van de mooiste plekjes van Wormer, aan de Poel, kun je bij kanocentrum Arjan Bloem terecht voor het huren van kajaks, kano’s, SUP boards en zelfs waterfietsen. Het kanocentrum is het startpunt van een kano-route-netwerk met talloze kanoroutes voor jong en oud en ieder niveau door de smalle slootjes van het Wormer- en Jisperveld. Picknickmand mee en gaan! Natuurlijk kun je ook zwemmen in het Zwet.

Lekker eten bij de Hofjes

Rustig bijkomen van je vaartocht door de wirwar van slootjes in het Wormer- en Jisperveld kun je op het gezellige terras van restaurant de Hofjes, gelegen naast het kanocentrum. Vanaf hier heb je een weids en prachtig uitzicht over de Poel, ’t Zwet en het Wormer- en Jisperveld. Natuurlijk kun je ook in stijl, per boot, naar het restaurant. Er is een aanlegsteiger waar je kunt aanmeren. Vanaf de Zaan is het restaurant via de Poelsluis bereikbaar. Ook handig: naast het restaurant vind je een oplaadpunt voor e-bikes.

Schuitje varen, theetje drinken… in Jisp

Middenin het Wormer- en Jisperveld ligt het dorp Jisp. De Zwethoeve in Jisp is de boerderij van de familie Praag en dé opstapplaats voor een mooie roei- of kanotocht door het Wormer- en Jisperveld. Al veertig jaar verhuurt de familie hier roeiboten en kano’s en nog steeds worden de koeien ieder voorjaar met de boot naar het land gebracht. Boer Piet vaart iedere ochtend en avond met zijn praam het veld in om te melken. Alsof de tijd heeft stil gestaan. Ben je uitgevaren? Op het terras van restaurant de Lepelaar sluit je een zomerse dag goed af met een lekker drankje en hapje.

Nog meer Zaanstreek ontdekken via het water

Voor iedereen die het leuk vind om de Zaanstreek vanaf het water te verkennen is er het 'Ervaar de Zaanstreek’ magazine. In het blad vind je tips voor de leukste terrassen aan het water, evenementen aan en op de Zaan maar ook een handig overzicht van brug- en sluistijden en een uitneembare vaarkaart. Het magazine is gratis en kun je afhalen bij nautische winkels zoals Dekker Watersport, watersportverenigingen, jachthavens, sluizen, horeca en B&B’s aan het water in de Zaanstreek. Digitaal doorbladeren kan via www.ervaardezaanstreek.nl.

Gortershoek - als op een ansichtkaart

De Gortershoek in Zaandijk is het fraaie buurtje aan de overkant van de Zaanse Schans. Hier vind je aan de Lagedijk de beroemde groene Zaanse houten huisjes met krullerige gevels, stoere koopmanshuizen met fraaie tuinen en romantische doorkijkjes naar de Zaan. Wat mij betreft is dit één van de mooiste stukjes van de Zaanstreek. Niet voor niets heeft dit oude deel van Zaandijk de status van Beschermd Dorpsgezicht. Enorm instaproof dus!

De Gouden Bocht

Weet je dat wij in de Zaanstreek net als in Amsterdam onze eigen gouden bocht hebben? Ter hoogte van de Tuinstraat maakt de Lagedijk een scherpe bocht en dit deel is de enige echte Zaanse “Gouden Bocht”. Ooit woonden hier de welgestelde Zaanse families en dat zie je terug in de mooie monumentale panden op dit deel van de Lagedijk.

Langs de Lagedijk

Onlosmakelijk verbonden met de Lagedijk is natuurlijk het statige Weefhuis met als voortuin de Beeldentuin met de zandstenen beelden en het Theehuis. Maar ook het oude gemeentehuis waar je misschien wel eens bij een huwelijks-voltrekking bent geweest of zelfs zelf bent getrouwd?

Het lijkt of hier de tijd heeft stilgestaan. Een beschermd dorpsgezicht dus. Maar dat wil niet zeggen dat hier in de loop van de jaren niets veranderd is, in de Gortershoek vind je namelijk hele leuke eet- en drinkplekken!

Food & drinks aan de Lagedijk

Wat lekker eten en drinken betreft kun je dus je hart ophalen in de Gortershoek. Bij café slash restaurant Slager aan de Schans, tegenover molen de Bleeke Dood, kun je iedere eerste vrijdag van de maand het weekend inluiden met een vrijdagmiddag-borrel.

Aan de andere kant van het kruispunt vind je Proeflokaal de Kruis en daarnaast Wolfsend eten & drinken met spiksplinternieuw terras. Het pleintje op de hoek van de Guisweg en de Lagedijk is de place to be voor koffie, lunch, een snelle hap of lekker biertje. Een fijne plek om dus even neer te strijken tijdens je wandel- of fietstocht.

Op hetzelfde stukje Lagedijk zit ook de beste vegan winkel van Nederland. Van heinde en verre komen ze naar Het Zaanse Bakkertje voor de vegan gevulde koeken, kaascroissants, krentenbollen en andere lekkere zoete en hartige snacks.

Onder de naam The Dutch Vegan Bakery timmeren de bakkers van het Zaanse Bakkertje flink aan de weg en worden er regelmatig nieuwe vegan producten ontwikkeld. Verder op de Lagedijk vind je Brouwerij Hoop waar dankzij de driehonderd zonnepanelen op het dak de bieren HOOP en Breugem op een duurzame manier worden gebrouwen. Bijzonder is dat je vanuit het restaurant goed zicht hebt op de brouwerij.

Voor wie graag meer wil weten over het brouwproces organiseert de brouwerij regelmatig tours en proeverijen. Over vegan gesproken, hier serveren ze sinds kort een lekker broodje vegan burger.

Verrassing langs de Zaan

Ooit lagen hier de dropjes van Klene, nu is het voormalig pakhuis van de dropfabrikant een bijzonder plekje op de oever van de Zaan.

Nadat Klene in de jaren ’90 naar Hoorn verhuisde en de fabrieksterreinen en kantoorpanden werden gesloopt, bleef het pakhuis eenzaam achter. Na jaren van leegstand bruist het heden ten dage weer in het Kreatief Pakhuis dat ruimte biedt aan verschillende (creatieve) ondernemers maar ook in gebruik is als evenementen- en vergaderlocatie met een geweldig uitzicht op de Kalverpolder en de molens van de Zaanse Schans.

Dankzij de unieke plek, authentieke sfeer het mooie uitzicht is dit er eentje om te onthouden voor je volgende (familie)feestje. Kreatief Pakhuis, Lagedijk 146b, Zaandijk.

Schuitje varen…

Deze kant van de Zaan is dus minstens zo mooi en instagramable als de Zaanse Schans. Natuurlijk is je rondje Gortershoek niet compleet zonder een bezoek aan de beroemdste molens ter wereld. Tip: ga met de boot, in dit geval het voetveer. Vanaf het water kun je de mooiste plaatjes schieten en heb je een prachtig uitzicht over zowel de Gortershoek als de Zaanse Schans!

In het hoogseizoen vaart er iedere dag tussen 10.00 en 17.00 uur een pontje tussen de Zaanoevers. Je kunt op- en afstappen naast molen de Bonte Hen op de Zaanse Schans of achter de Gerrit Jan Honigsluis, naast Café Van Ouds Oost-Indie in Zaandijk.

Bijzonder is dat het voetveer vaart dankzij de enthousiaste vrijwilligers van Stichting Voetveer Zaandijk. Eventuele winst wordt gedoneerd aan goede doelen. Nog een goede reden voor een retourtje over de Zaan!  Kinderen tot 10 jaar varen gratis mee en iedereen die ouder is betaald € 1,00 voor een enkeltje.

Overal cacao

De Gortershoek wordt op een gegeven moment gescheiden door de Julianabrug, loopt door richting Koog aan de Zaan en eindigt waar de Lagedijk over gaat in de Hoogstraat. Een klein stukje voorbij molen De Bleeke Dood, in het hart van de Zaanse cacao area staat een van de oudste pandjes van Zaandijk. Een vriendin tipte mij dit leuke adresje. Het woonhuis uit de 17e eeuw is namelijk omgetoverd tot cacaoconceptstore ‘Smells like chocolate’.

Het sfeervolle winkeltje ademt cacao en naast chocolade zijn er ook leuke kado, lifestyle- en verzorgingsproducten met cacao en cacaoboter als basis te koop. Ik ben blij verrast en het is dan ook heerlijk om hier even rond te snuffelen. Je kunt hier ook terecht voor koffie, thee en hoe kan het ook anders, chocolademelk. Smells like chocolate, Lagedijk 14, Zaandijk

Verborgen verrassingen in Wormer - Op pad vanuit de Zaanbocht

Misschien ken je Wormer van de cacao, de Lassie of de Batavia? Of van die 144 meter hoge toren die wij hier de “Toren van Wormer” noemen en die je vanuit de hele Zaanstreek kunt zien. Maar Wormer heeft meer en ik weet zeker dat het je zal verrassen als je de Zaanbrug over gaat. Ga je mee? 

Wormer’ Street Art

Vanuit Wormerveer gaan we de Zaanbrug over en slaan rechtsaf. Daar vind je al snel de eerste verborgen verrassing van Wormer. De Zaanse straatkunstenaar Bas de Gooijer toverde daar met zijn spuitbussen op een saaie muur een geweldige muurschildering van de beroemde fabriekswand in Wormer.

De missie van Bas is meer kunst op straat en daarom geeft hij saaie plekken en lege muren graag een positieve uitstraling met zijn street art. In Wormer is dat zeker gelukt! Wil je meer street art van Bas zien?  De blauwe bultrug onder het viaduct over de Koningin Julianaweg bij de Gouw in Zaandam en een memorial op de graffiti zone onder het viaduct van de A8 in Koog aan de Zaan zijn ook van Bas. 

Koffiestop in de Huiskamer

Zin in koffie? Dankzij chefkok Arno en zijn vrouw Renate heeft de Zaanstreek er een hele gezellige ontmoetingsplek bij. In restaurant De Huiskamer aan de Dorpsstraat 34 kun je terecht voor koffie of thee maar ook lekker lunchen, heerlijk hightea’n en gezellig borrelen. In de zomermaanden is er superlekker Italiaans ijs: op warme dagen zijn de lange houten banken voor De Huiskamer dan ook altijd bezet.

Blikvanger de Beschuitstoren

Sinds 2018 is Wormer een blikvanger rijker: de Beschuitstoren. De toren is een replica van de oorspronkelijke toren uit 1620. In de Gouden Eeuw was er een enorme vraag naar scheepsbeschuit. Dit lang houdbare en voedzame broodje was namelijk ideaal voor de zeelui aan boord van de VOC-schepen en walvisvaart. 

Het beste scheepsbeschuit kwam uit Wormer en er stonden dan ook zo’n honderdvijftig beschuitbakkerijen, van hout en vaak met riet gedekt. Enorm brandgevaarlijk. De functie van de Beschuitstoren was eenvoudig maar belangrijk: waarschuwen als de beschuitbakkers hun ovens moesten doven of weer aan mochten steken. Zo werd oververhitting van de ovens en daarmee brand voorkomen.

De toren werd in 1894 gesloopt als gevolg van de afnemende vraag naar scheepsbeschuit. De herbouwde Beschuitstoren herdenkt de beschuitsbakkerijen van toen en herbergt nu het archief van het Historisch Genootschap Wormer. 

Verder de Dorpsstraat in

De Dorpsstraat lijkt op het eerste gezicht zo’n straat waarvan er in Nederland tientallen zijn. Het leuke aan deze Dorpsstraat is de mengelmoes van stijlen. Van Zaans groene huisjes tot oude boerderijen en van karakteristieke tot moderne, onder architectuur gebouwe panden. Het oude gemeentehuis en opa’s huis, er is veel te zien en de zijstraatjes zitten vol met verrassingen!

Tussen de weidevogels op het Kerkepad

Vanaf de Beschuitstoren rijden we verder de Dorpsstraat in, richting Jisp. Ter hoogte van het Wollokaal op nummer 251 vind je de ingang naar het Kerkepad, één van mijn favoriete plekken in Wormer. Dit fiets- en wandelpad verbind de Dorpsstraat met de Engewormer. Tussen de weidevogels en met de draaiende molens van de Zaanse Schans op de achtergrond, ren ik er graag mijn hardlooprondjes. Favoriete momenten: als het gras net gemaaid is, ’s morgens vroeg of op een lange zomeravond. Heerlijk.

Zaanse Schans van de andere kant

Verder richting Jisp komen we langs de Mariastraat, een rustige en doodlopende zijstraat van de Dorpsstraat. Wil je de Zaanse Schans eens van de andere kant bekijken, rijd de Mariastraat dan helemaal uit tot je niet meer verder kunt en je hebt een prachtig uitzicht over de Engewormer polder.

Picknick- en kinderparadijs

Iets voorbij de Mariastraat staat de Mariahoeve. Achter deze prachtige stolpboerderij zit een geweldig kinderparadijs verstopt. Via het pad rechts naast de boerderij kom je op een groot grasveld dat voor iedereen toegankelijk is.

In de verte zie je molen De Koker. Op de speeltoestellen kunnen kinderen zich naar hartenlust vermaken. Tip: ook een fijne picknickplek! 

Biologisch pannenkoekenmeel van De Koker

Als de Dorpsstraat overgaat in het Oosteinde, aan de rechterkant op nummer 14, staat De Koker, de enige nog overgebleven molen in Wormer. Op het pad naar de molen wordt iedere bezoeker vriendelijke begroet door ezeltje Charlie. De molen ligt op een prachtige plek in de polder en vanaf hier zie je de skyline van de Zaanstreek het mooist. 

De Koker is de enige nog bestaande meel- en pelmolen die vroeger het meel voor het beroemde Wormerse scheepsbeschuit maakte. Uniek is dat de molen via het water bereikbaar is. De zware zakken met tarwe werden vroeger dan ook per boot aangevoerd. 

Nog steeds maalt De Koker tarwe tot meel en kun je er terecht voor het lekkerste biologische pannenkoekenmeel van de Zaanstreek. De molen is iedere tweede zaterdag te bezoeken en als de molen draait. Op de site van De Zaansche Molen vind je er meer informatie over. Vergeet vooral niet om een zak pannenkoekenmeel mee te nemen!