Zomersalon in Zaandam, Ode aan de Zaan

Met zijn nieuwste werk ‘Das Bert van Santen Gebirge hinter der Zaankurve in Wormerveer, nr.0506:40’ levert kunstenaar Bert van Santen een even radicale als poëtische bijdrage aan de expositie ‘Ode aan de Zaan’. In De Fabriek in Zaandam toont hij een gelaagd, visionair landschap waarin de oer-Hollandse Zaanstreek plotseling wordt geflankeerd door een monumentaal, buitenaards bergmassief.

Het geëxposeerde werk (60 x 80 cm, foto op acrylglas, oplage van 3) is onderdeel van Van Santens lopende serie ‘Build Me a Mountain’. De kunstenaar manipuleert hierin de wetten van de geografie en de schaal. Waar de kijker op de voorgrond de iconische, vertrouwde Zaanbocht met haar karakteristieke bebouwing en schepen herkent, wordt de horizon volledig gedomineerd door twee immense bergtoppen.

Een gelaagde analyse van techniek en perceptie
In het werk is de grens tussen analoge textuur en digitale montage volledig vervaagt. Van Santen bouwt zijn compositie op uit verschillende fysieke en fotografische lagen:

• Analoog sculptuurwerk: De indrukwekkende bergen zijn door de kunstenaar zelf met de hand gekleid en ingekleurd, waardoor ze een tastbare, organische textuur krijgen die contrasteert met de strakke architectuur daaronder.
• Schilderkunst en fotografie: Het water van de Zaan is een hybride laag waarin vloeiende verfstreken en fotografische reflecties samensmelten tot een levendig, turquoise geheel.
• Het atmosferische contrast: De zware, donkere lucht is overgenomen van een nachtfoto, wat het werk een overwerkelijk en theatraal clair-obscur effect geeft.

De meest intrigerende laag wordt gevormd door het geometrische web van ragfijne witte lijnen. Deze zijn door Van Santen handmatig langs een liniaal getrokken, gefotografeerd en als een transparant raster over het landschap gelegd. Visueel functioneren deze lijnen als een omgekeerd architectonisch skelet. Waar de menselijke blik de neiging heeft om perspectieflijnen van de grond naar de top te 'lezen', dwingt Van Santen de kijker hier om bovenin te starten. De lijnen lijken de bergen als het ware vanuit de kosmos naar beneden toe te dragen en te verankeren in de Zaanse bodem. Het resultaat is een fascinerend spel tussen natuurlijke chaos en menselijke constructiedrang.

Over de kunstenaar
Bert van Santen (Ermelo, 1966) studeerde in 1991 af aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem. Na een lange periode te hebben gewerkt in Zwolle, verhuisde hij in 2017 naar Krommenie. Vanuit zijn lokale atelier Studio ‘66 onderzoekt hij hoe fotografie, schilderkunst en sculptuur kunnen samenkomen om nieuwe, denkbeeldige werkelijkheden te scheppen.

Bezoekinformatie
Het kunstwerk is tot en met 28 augustus 2026 te bewonderen tijdens de Zomersalon in Zaandam, Ode aan de Zaan.

• Locatie: De Fabriek (Café Fabriek), Jan Sijbrandsteeg 12, Zaandam.
• Toegang: Gratis, tijdens de reguliere openingstijden van Café Fabriek.